أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

229

قانون ( فارسى )

گفتار علمى مقدماتى راجع به نياز به داروهاى تركيبى فصل اوّل داروى تركيبى چرا لازم است ؟ - هر بيمارى از انواع بيماريها و بويژه بيماريهاى تركيبى ، يعنى بيشتر از يك بيمارى در بدن انسان ، ممكن است وسيلهء تك دارويى ساده معالجه نشود . چه اگر احيانا چنين تك دارويى گير بيايد چه بهتر و هيچ‌گاه چيزى را با آن تركيب نمىكنيم ؛ امّا ممكن است نتوانيم داروى معينى را با اطمينان خاطر در معالجه دست‌نشان كنيم و چنين دارويى را نيابيم . يا اينكه چنين دارويى را مىشناسيم امّا در علاج نوعى بيمارى تركيبى ضرورت دارد كه اين دارو را بيشتر تقويت كنيم يا چيز ديگرى بر آن بيفزاييم كه نتيجه بر مرام و حسب الاصول باشد . ممكن است داروى ساده‌اى باشد كه در علاج بسيار خوب است امّا در ضمن بسيار گرم‌مزاج و گرمىبخش مىباشد و ما در حالت ويژه‌اى نياز داريم كه دارو از حرارتش كاسته شود تا در علاج فلان بيمارى بسيار كارى گردد ؛ ناچاريم دارويى يا داروهايى با آن داروى ساده مخلوط كنيم كه اين حرارت خارج از حد لازم را تا حد لازم پايين بياورد ، پس بايد با داروى سردمزاج سردىبخش مخلوط شود . ممكن است در معالجه به دارويى نياز افتد كه مثلا چهار درجه حرارت دارويى داشته باشد . داروى ساده‌اى كه در اختيار ما است فقط سه درجه از آن نوع حرارت را دارد . و نيز دارويى هست كه پنج درجه حرارت دارد . در چنين موردى از اين هر دو نوع دارو تركيباتى مىسازيم كه معدلى از هر دو دارو به دست آيد ؛ در صورتى كه هيچ درجه‌اى از هيچ‌كدام نه افزوده است و نه كاسته است ، امّا با حسابى آسان مىدانيم كه سه و پنج مىشود هشت و از اثربخشى نيمى از هر دو استفاده مىكنيم كه همان چهار درجه حرارت مورد نياز ما است . ممكن است داروى ساده‌اى كه داريم كاملا مقصود را برآورد ، امّا در طرفى ديگر زيان‌بخش است ؛ ناچاريم داروى چنانى بر آن بيفزاييم كه اين زيان‌رسانى را خنثى كند . ممكن است داروى ساده‌اى داشته باشيم كه كاملا مورد نياز ما است و هيچ تقصيرى ندارد ،